Chiếc bát thiếu một mảnh

Sáng mùng tám, Thẩm Ninh xoè bàn tay phải áp xuống mặt bàn gỗ, ép hết sức rồi nhấc lên. Không run. Đúng hai ngày, như mọi lần.

Một triệu tệ vào tài khoản sáng mùng bốn, đúng giờ luật sư Từ Nghi hẹn. Mùng năm cô mang đi trả gần hết: viện phí hai năm điều trị duy trì của Thẩm Diệp, tiền phòng, mấy đợt thuốc ngoài danh mục, chỗ vay của bà chủ nhà cũ trên phố Thanh Hà. Năm trăm bốn mươi nghìn. Còn lại bốn trăm sáu mươi, mà cọc điều phối là tám trăm, hạn mùng ba tháng Tư. Thiếu ba trăm bốn mươi nghìn trong hai mươi sáu ngày.

Tám giờ rưỡi, Thẩm Diệp nhắn: *chị ăn sáng chưa*. Cậu nhắn đúng câu ấy mỗi sáng, hai năm nay, kể cả những sáng nằm truyền. Cô nhắn lại rằng ăn rồi, rồi hỏi tiểu cầu hôm nay bao nhiêu. Cậu gửi về một con số, kèm cái mặt cười. Con số thấp hơn tuần trước. Cô đặt điện thoại úp xuống bàn.

Chín giờ, người trong nhà mang lên phòng cô một thùng carton buộc dây gai. Đồ cá nhân của cô ở tiệm. Nút buộc thắt ba vòng chéo, kiểu Lão Kỷ buộc mọi thứ trong tiệm suốt sáu năm nay. Không thư, không lời nhắn, không một chữ nào kẹp dưới nắp.

Cô dỡ ra: hai quyển sổ tay, cái ca sứ mẻ vẫn dùng cắm bút lông, một túi bột đá mài, đôi dép đi trong nhà. Dưới đáy thùng là một hộp gỗ dài bằng gang tay, bọc trong khăn nâu đã bạc màu. Cô đặt nó lên bàn, giữ tay trên nắp một lúc, rồi bỏ tay ra. Mười hai con dao khắc nằm trong đó, cô chưa mở lần nào kể từ ngày dọn tới chỗ Lão Kỷ. Mẹ để lại hộp ấy năm cô sáu tuổi, cũng là năm bà đi. Khăn nâu hồi mới còn sẫm màu hơn, mẹ gói lại bằng đúng ba nếp, ba nếp ấy tới giờ vẫn nằm nguyên chỗ cũ. Mặt bà thì cô không nhớ rõ nữa. Trong nhà không còn tấm ảnh nào.

Cô lấy chiếc bát ra khỏi khăn xô, đặt cạnh hộp gỗ.

Bát trà men xanh ngọc, miệng rộng chừng mười một phân, lòng nông. Nó từng vỡ bảy mảnh. Sáu mảnh đã về chỗ, nối bằng sáu đường vàng mảnh như sợi chỉ, tụ lại một điểm ở đáy. Vàng thật, không phải bột đồng — hai mươi năm rồi mà chưa xỉn. Ở vành miệng còn một chỗ khuyết bằng đốt ngón út, mép khuyết được mài tròn, đánh bóng, xử lý như một cái mép định để nguyên chứ không định vá thêm.

Người vá chiếc bát này đã cố ý dừng lại ở đó.

Cô mở ngăn kéo lấy mảnh gốm Hoắc Trân đưa hôm kia. Men trắng ngà, dày, mép vỡ mòn nhẵn. Cô đưa nó lên vành bát, ướm. Sai men, sai độ cong, sai cả bề dày — mảnh này thuộc về một cái đĩa lớn. Cô biết trước khi ướm, cô vẫn ướm.

Rồi cô úp cả bàn tay lên chiếc bát.

Sáu năm nay cô không làm việc này. Men lạnh dưới lòng bàn tay, ấm dần lên, rồi cái biết quen thuộc bắt đầu chạy. Nó đi dọc đường vàng thứ nhất, sang đường thứ hai, đọc ra sơn ta trộn bột vàng, đọc ra người vá làm chậm, mỗi mối để khô hẳn mới sang mối kế. Tới đường thứ sáu thì nó chạm chỗ khuyết.

Rồi đứt. Không mờ dần, mà đứt, như đang lần theo một sợi dây thì hết dây.

Cô để tay đó thêm một lúc, chờ nó nối lại. Nó không nối. Cô nhấc tay lên, đầu ngón lạnh, trong đầu không có lấy một dữ kiện nào viết xuống giấy được: không niên đại, không tên keo, không nét dao. Cô đã định biết bà vá nó năm nào, vá trong mấy ngày, dùng con dao thứ mấy trong hộp. Không được thứ nào. Hai mươi năm chiếc bát nằm trong tủ nhà cô như một câu hỏi, sáng nay câu hỏi ấy vẫn y nguyên.

Có tiếng gõ cửa.

Hoắc Trân đứng ngoài hành lang, cầm hai tờ giấy. Anh không bước vào, chỉ đưa qua ngưỡng cửa. Kết quả từ lab của Hoắc thị: mẫu keo lấy trên bốn mảnh lớn của chiếc bình Ung Chính là keo protein động vật, lớp men phủ bên trên nung dưới tám trăm độ, khoảng thời gian ước lượng từ năm tám tư tới năm tám chín.

"Cô nói 1987."

"Tôi nói 1987."

Anh không hỏi làm sao cô biết. Mắt anh đã rời tờ giấy, đi qua vai cô, dừng trên mặt bàn.

Cô không kéo khăn xô phủ lên. Kéo lúc này thì hoá ra có thứ để giấu.

"Xưởng Hoắc thị có thợ làm vàng," anh nói. "Đưa xuống đó ba tuần là xong."

"Không."

"Cô chưa hỏi giá."

"Không phải chuyện giá."

Anh nhìn chiếc bát. Sáu năm ở tiệm Lão Kỷ cô đứng cạnh đủ loại khách: người nhìn đường vá, người nhìn giá, người nhìn xem đồ còn bán lại được không. Cách anh nhìn không thuộc nhóm nào trong ba nhóm ấy. Anh nhìn chỗ khuyết ở vành, chỉ chỗ đó, lâu hơn hẳn phần còn lại của chiếc bát.

"Vành thiếu bao nhiêu?"

Trong đầu cô có một thứ khựng lại.

Người mới thấy chiếc bát lần đầu sẽ hỏi vì sao thiếu, hoặc hỏi ai vá, hoặc không hỏi gì cả. Hỏi thiếu bao nhiêu là hỏi kích thước. Người ta chỉ cần kích thước một chỗ khuyết khi trong tay đang có thứ để ướm vào.

"Bằng đốt ngón út," cô nói. "Anh có mảnh nào cỡ đó à?"

Anh không đáp. Anh gấp hai tờ kết quả làm đôi, đặt lên mép bàn cạnh cửa. "Ba ngày là mai. Tôi chờ câu trả lời về mảnh đĩa."

Tiếng chân đi hết hành lang rồi xuống cầu thang. Cô đếm tới bậc thứ mười một thì không nghe nữa.

Cô quay vào. Nắng đã dịch sang mặt bàn, sáu đường vàng bắt sáng thành sáu vệt nhỏ, riêng chỗ khuyết ở vành thì tối.

Cô nghĩ tới hai câu vừa rồi ngoài hành lang. Anh không hỏi chiếc bát ở đâu ra, không hỏi mẹ cô là ai, không hỏi ai vá — ba câu mà bất cứ người nào trong nghề cũng hỏi trước tiên. Anh bỏ qua cả ba, đi thẳng tới con số. Cô có thể tự nhủ rằng anh chỉ hỏi cho có, rằng người quen mua bán đồ cổ thì quen quy mọi thứ về kích thước với niên đại. Cô thử tự nhủ như thế trong chừng mười giây, rồi bỏ.

Cô bọc bát vào khăn xô, cất xuống ngăn tủ dưới cùng, khoá, bỏ chìa vào túi áo trong.

Sáu năm trước cô tự cấm mình đọc chiếc bát này chừng nào nó chưa lành. Lý do hồi đó là cô không muốn biết cái phút nó vỡ trong nhà mình đã xảy ra thế nào. Sáng nay cô phá luật ấy, chiếc bát trả lời cô bằng một khoảng đứt ở đúng chỗ trống, không thêm được chữ nào.

Cô mở sổ tay, viết vào trang đầu một dòng cho chính mình: *tìm được mảnh cuối rồi hãy đọc*. Định viết thêm lý do bên dưới, rồi thôi.