Vết vá năm 1987

Ngày thứ ba trong nhà Vân Sơn, Thẩm Ninh đang ngồi ở bàn ăn sáng thì nghe tiếng vỡ ở phòng khách.

Tiếng đó cô nghe ra ngay: sứ mỏng vỡ trên đá, không phải thuỷ tinh. Sứ vỡ trên đá có một nhịp khô rồi mới tới nhịp rào rào của mảnh trượt, còn thuỷ tinh thì hai nhịp nhập làm một. Cô đặt bát xuống trước khi kịp nghĩ mình có nên đứng dậy hay không.

Trong phòng khách, chiếc bình Ung Chính đặt trên đôn gỗ cạnh cửa sổ đã nằm dưới sàn. Cô cháu họ tên Hoắc Tinh Tinh đứng cách đó một bước, tay còn cầm điện thoại giơ ngang mặt, và quanh chân con bé là mười mấy mảnh sứ men lam trải thành một vệt dài về phía cửa. Trần Bá tới sau Thẩm Ninh chừng ba giây. Hai người giúp việc dừng ở cửa bếp.

"Chị ấy đụng vào," Hoắc Tinh Tinh nói.

Con bé nói câu đó nhanh, trước cả khi ai kịp hỏi.

Thẩm Ninh nghe xong thì thấy một luồng lạnh chạy dọc sống lưng, không phải vì tức. Hai năm trước cũng có người nói đúng cái câu ngắn như vậy về cô, cũng nói trước khi có ai hỏi, và cô đã đứng đó giải thích suốt bốn mươi phút cho một hành lang đầy người không ai nhìn cô. Bốn mươi phút ấy không đổi được gì hết.

Nên lần này cô không giải thích.

Cô đi tới chỗ đống mảnh, ngồi xuống, chọn mảnh lớn nhất ở gần chân đôn.

"Cô Thẩm," Trần Bá nói. "Để người ta dọn."

"Đây là chỗ nó vỡ. Dọn rồi thì không còn chỗ nào để xem nữa."

Cô nhặt mảnh sứ lên bằng tay trần.

Trong nghề, người ta đeo găng. Găng giữ cho dầu ở tay khỏi bám vào mặt vỡ, và mặt vỡ là thứ giám định quan trọng nhất của một món đồ gốm. Cô biết điều đó rõ hơn hầu hết những người có mặt trong phòng này. Cô vẫn cầm bằng tay không, vì thứ cô cần đọc thì găng chặn mất.

Mảnh sứ ấm lên trong lòng bàn tay cô, ấm hơn nhiệt độ của một mảnh sứ vừa rời khỏi cái đôn gỗ trong phòng lạnh mười tám độ.

Rồi nó tới, theo lối nó vẫn tới: không phải hình ảnh, mà là một thứ hiểu biết đã nằm sẵn ở đó từ trước, chỉ chờ cô chạm vào để thành lời. Chiếc bình này đã vỡ một lần rồi. Vỡ làm bốn mảnh lớn, được vá bằng keo cá, loại keo nấu từ bong bóng cá tầm mà sau những năm chín mươi gần như không ai còn dùng vì nó ngậm ẩm. Đường vá chạy vòng dưới cổ bình, rồi được phủ một lớp men phục chế mỏng đè lên, phủ giỏi tới mức mắt thường không thấy. Lần vá ấy cách đây ba mươi tư năm.

Cô mở mắt ra — cô không nhớ mình đã nhắm mắt lúc nào — và thấy Hoắc Trân đứng ở chân cầu thang.

Anh không hỏi cô đang làm gì. Anh chỉ nhìn bàn tay cô.

"Bình này vỡ lần thứ hai," Thẩm Ninh nói. "Lần thứ nhất là năm 1987, vá bằng keo cá, đường vá vòng qua dưới cổ, trên phủ một lớp men phục chế. Hôm nay nó không vỡ vì ai đụng vào. Nó bung ra ở đúng đường vá cũ."

Hoắc Tinh Tinh cười một tiếng qua mũi. "Chị nhìn cái mảnh có ba giây."

"Vậy thì gọi người soi máy đi."

Câu đó cô nói với Trần Bá, không nói với con bé.

Người kỹ thuật của Hoắc thị tới sau bốn mươi phút, mang theo một cái đèn UV cầm tay và một hộp thiết bị. Anh ta trải mảnh vỡ lên khăn nhung đen, xếp lại theo thứ tự, rồi tắt đèn phòng khách.

Dưới ánh tím, đường vá hiện lên trên bốn mảnh lớn thành một vệt sáng đục màu sữa, chạy vòng qua chỗ dưới cổ bình. Lớp men phía trên nó phát quang khác hẳn phần men gốc, sáng hơn, xanh hơn, một vòng rõ tới mức người không biết gì cũng thấy được ranh giới.

"Keo hữu cơ," người kỹ thuật nói. "Loại này bây giờ không ai bán nữa. Với lớp men đè lên là men phục chế, nung nhiệt thấp."

Trần Bá hỏi năm nào.

"Muốn con số chính xác thì phải đưa về lab." Anh ta ngẩng lên nhìn Thẩm Ninh, hơi lâu. "Nhưng nếu phải đoán, tôi đoán khoảng giữa những năm tám mươi."

Trong phòng khách không ai nói gì một lúc. Hai người giúp việc ở cửa bếp đã đứng đó từ đầu, giờ một người quay đi lấy chổi, một người vẫn đứng.

Hoắc Tinh Tinh nhìn quanh, tìm một khuôn mặt để bám vào, không tìm được cái nào.

"Cháu xin lỗi," con bé nói. Nói với sàn nhà, nhưng có nói.

Thẩm Ninh không đáp. Cô đang bận giữ cho bàn tay phải của mình nằm yên dưới mép bàn trà, nơi từ chỗ ngồi của người khác không nhìn thấy.

Ngón tay cô đã bắt đầu run từ lúc người kỹ thuật bật đèn UV lên. Lần nào cũng vậy, và lần nào cũng phải hai ngày mới hết. Hai ngày ấy cô không cầm được dao tách men, không kẻ được đường vàng, không làm được việc gì cần một bàn tay đứng yên. Ở tiệm Lão Kỷ, mỗi lần như thế cô nhận phần rửa đồ và pha keo, ông không hỏi vì sao.

Ở đây thì chưa ai biết để mà hỏi.

Người kỹ thuật gói mảnh vỡ vào khăn nhung mang đi. Giúp việc quét chỗ bụi sứ còn lại. Hoắc Tinh Tinh lên gác, cửa phòng đóng hơi mạnh hơn mức cần. Trần Bá lùa mọi người về việc của mình bằng đúng một cái gật đầu.

Còn lại Thẩm Ninh với Hoắc Trân trong phòng khách.

Hai năm nay, mỗi lần có ai đó tin cô, cô đều phải trả trước: giải thích, van, đưa giấy tờ, nhắc lại tên thầy mình, nhắc lại mười một năm học nghề. Sáng nay cô không trả gì cả. Cô chỉ nói ra một câu, và có người gọi máy tới soi.

Cô ngồi im, chờ cảm giác nhẹ nhõm tới. Nó không tới. Thay vào đó là một câu hỏi cô không muốn hỏi ra: vì sao anh ta gọi máy tới nhanh như thế, cho một câu nói của người mà cả nước biết là kẻ làm vỡ đồ.

Hoắc Trân đi tới bàn trà, đặt xuống trước mặt cô một thứ gì đó bọc trong giấy lụa.

Cô mở ra. Một mảnh gốm bằng nửa lòng bàn tay, men trắng ngà, mép vỡ đã mòn nhẵn vì được cầm nhiều. Nó không thuộc chiếc bình Ung Chính vừa vỡ sáng nay, cũng không thuộc bất cứ món nào cô nhìn thấy trong ngôi nhà này.

"Ba ngày nữa cho tôi biết nó là gì," anh nói, rồi đi.